Quảng Trị: Di tích lịch sử Chúa Nguyễn được xếp hạng cấp quốc gia

Mới đây, UBND tỉnh Quảng Trị long trọng tổ chức lễ đón nhận bằng xếp hạng cấp quốc gia Di tích lịch sử các địa điểm liên quan đến Dinh Chúa Nguyễn (1558-1626) xã Triệu Ái, xã Triệu Giang, thị trấn Ái Tử, huyện Triệu Phong. Dự lễ có Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hoàng Nam.

Cách nay 460 năm, tháng Mười năm Mậu Ngọ (1558), Nguyễn Hoàng được vua Lê cử vào trấn thủ xứ Thuận Hóa. Nguyễn Hoàng đã cùng đoàn tùy tùng theo đường biển tiến đến cửa Việt Yên (Cửa Việt) sau đó đi ngược sông Thạch Hãn (Quảng Trị) và dừng chân tại bãi cát có tên là Sa Khưu (sau này gọi là bãi Cồn Cờ) thuộc xã Ái Tử, huyện Vũ Xương, phủ Triệu Phong. Vừa đặt chân lên vùng đất mới, Nguyễn Hoàng được quan lại và nhân dân địa phương ủng hộ và ông đã quyết định chọn bãi cát này để đóng doanh trại. Đây là dinh phủ đầu tiên của chúa Nguyễn tại huyện Vũ Xương, phủ Triệu Phong. Trong 68 năm trấn nhậm trên đất Vũ Xương, Triệu Phong, Nguyễn Hoàng đã 2 lần di dời dinh phủ. Lần thứ nhất là vào năm 1570, sau 12 năm đóng tại Ái Tử, ông cho chuyển dinh trấn của mình sang Trà Bát; lần thứ hai vào năm 1600, ông cho chuyển dinh phủ từ Trà Bát sang Dinh Cát. Việc di dời dinh phủ/dinh trấn là quá trình mở rộng quy mô và kiên cố hóa lỵ sở chứ không phải thay đổi không gian lỵ sở. Trước sau Nguyễn Hoàng vẫn chọn vùng đất Ái Tử-Trà Bát huyện Vũ Xương làm trung tâm chính trị – hành chính, là nơi tập trung bộ máy đầu não cai quản toàn xứ Thuận – Quảng.

Trao bằng xếp hạng quốc gia Di tích lịch sử Chúa Nguyễn

Năm 1613, Nguyễn Hoàng qua đời, chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên kế vị và ông tiếp tục thực hiện những dự định còn dang dở của cha mình. Đến năm 1626, chúa Nguyễn Phúc Nguyên cho chuyển dinh phủ vào vùng Phước Yên (nay thuộc huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên – Huế), chấm dứt 68 năm vùng đất Ái Tử-Trà Bát, huyện Vũ Xương, phủ Triệu Phong là lỵ sở của chính quyền họ Nguyễn ở Đàng Trong. Trong hành trình 68 năm đặt lỵ sở tại huyện Vũ Xương, phủ Triệu Phong, ngoài việc cho xây dựng các dinh phủ đảm bảo việc điều hành quản lý của chính quyền, chúa Tiên Nguyễn Hoàng và chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên đã tập trung cho việc thiết lập các thiết chế phục vụ hoạt động quân sự, thương mại và văn hóa mà dấu vết ngày nay còn để lại qua các địa danh như: Bãi Trận, Mô Súng, Cồn Kho, Cồn Tập, Tàu Tượng, Chợ Hôm, Gềnh Phủ, Miếu Trảo Trảo Phu Nhân… nhằm biến lỵ sở Ái Tử – Trà Bát thành trung tâm đầu não của cả Ðàng Trong; tạo nền móng vững chắc cho công cuộc mở cõi về phương Nam.

Với những ý nghĩa và giá trị lịch sử văn hóa đó, các địa điểm liên quan đến dinh chúa Nguyễn (1558-1626) trên đất Triệu Phong đã được xếp hạng đặc cách là di tích cấp tỉnh theo Quyết định số 707/QĐ-UB ngày 12/7/1996. Tuy nhiên, hơn 20 năm qua, do điều kiện khách quan và chủ quan, sự tàn phá của chiến tranh, thiên tai nên các di tích thời chúa Nguyễn trên đất Triệu Phong, Quảng Trị hầu như chưa được quan tâm đúng mức về việc bảo tồn và đầu tư, tôn tạo, chưa được đưa vào khai thác để phát huy giá trị lịch sử văn hóa của nó; nên chưa khơi dậy, đánh thức tinh thần tự hào của nhiều thế hệ nhân dân Triệu Phong, Quảng Trị về mảnh đất khởi nghiệp của chúa Nguyễn. Chính điều này là một trong nhiều nguyên nhân làm cho di tích mất đấu vết. Ngày 20/6/2018, Bộ VH-TT-DL ban hành Quyết định số 2328/QĐ-BVHTTDL Quyết định xếp hạng di tích Quốc gia Di tích lịch sử các địa điểm liên quan đến Dinh Chúa Nguyễn (1558-1626) xã Triệu Ái, xã Triệu Giang, thị trấn Ái Tử, huyện Triệu Phong.

Di tích lịch sử các địa điểm liên quan đến Dinh Chúa Nguyễn được xếp hạng Quốc gia là sự ghi nhận đúng đắn cụ thể, sâu sắc và sinh động về vai trò, vị trí và tầm quan trọng đặc biệt của lỵ sở chúa Nguyễn trên đất Triệu Phong trong tiến tình lịch sử dân tộc. Từ đây, di tích lịch sử các địa điểm liên quan đến chúa Nguyễn trên đất Triệu Phong đã có cơ sở khoa học trong việc xây dựng quy hoạch, kế hoạch bảo tồn, đầu tư tôn tạo và đặc biệt phát huy giá trị lịch sử-văn hóa, xứng tầm với vai trò và vị thế trong việc giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào và tấm lòng tri ân sâu sắc tới các thế hệ tiền nhân đã cống hiến cho sự phát triển của dân tộc.

Chương trình văn nghệ tái hiện hành trình mở cõi của chú Tiên Nguyễn Hoàng trên đất Quảng Trị                                                       

Sau lễ đón nhận đã diễn ra chương trình nghệ thuật đặc sắc chào mừng mang tên “Triệu Phong thẳng hướng tương lai” và “Nước non ngàn dặm”, tái hiện hành trình mở cõi của chúa Tiên Nguyễn Hoàng.

Công Điền

Loading...
Bài viết liên quan:
loading...